{"id":12867,"date":"2026-03-12T15:25:33","date_gmt":"2026-03-12T22:25:33","guid":{"rendered":"https:\/\/foromdc.org\/?post_type=ecosistemas&#038;p=12867"},"modified":"2026-04-01T11:44:11","modified_gmt":"2026-04-01T18:44:11","slug":"en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica","status":"publish","type":"ecosistemas","link":"https:\/\/foromdc.org\/en\/ecosistemas\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\/","title":{"rendered":"En el estado m\u00e1s seco de M\u00e9xico, un rancho demuestra c\u00f3mo \u201csembrar agua\u201d para enfrentar la crisis h\u00eddrica"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"12867\" class=\"elementor elementor-12867\" data-elementor-post-type=\"ecosistemas\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-e4e4ca9 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"e4e4ca9\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;jet_parallax_layout_list&quot;:[]}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-83e1d82\" data-id=\"83e1d82\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ea65f2d elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"ea65f2d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>At <strong>Baja California Sur<\/strong>, considerado uno de los estados con mayor <strong>hydric stress<\/strong> from <strong>Mexico<\/strong>, un rancho en las colinas cercanas a<strong> San Bartolo<\/strong> est\u00e1 demostrando que la captaci\u00f3n de agua de lluvia puede convertirse en una herramienta efectiva para enfrentar la <strong>water scarcity<\/strong>.<\/p><p>At <strong>Rancho La Piedra<\/strong>, la ganadera <strong>M\u00f3nica Robinson Bours Mu\u00f1oz<\/strong> ha impulsado durante casi dos d\u00e9cadas un sistema de m\u00e1s de 2,000 <strong>micropresas<\/strong> construidas con piedra, madera y materiales reciclados que permiten frenar el escurrimiento del agua de lluvia y favorecer su infiltraci\u00f3n en el suelo.<\/p><p>El principio detr\u00e1s del proyecto es sencillo: aprovechar cada tormenta para que el agua no desaparezca r\u00e1pidamente hacia el mar, sino que permanezca en el paisaje y recargue los acu\u00edferos.<\/p><blockquote><p><span style=\"color: #ff6600;\"><em>\u201cEsto es un desierto\u201d, explica Bours Mu\u00f1oz. \u201cAntes de extraer algo, primero siembra el agua\u201d.<\/em><\/span><\/p><\/blockquote>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-119bd2e elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"119bd2e\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;jet_parallax_layout_list&quot;:[]}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-4ea25c5\" data-id=\"4ea25c5\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c3944df elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c3944df\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3><strong>Una regi\u00f3n que depende del agua subterr\u00e1nea<\/strong><\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-a3d0a9e elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"a3d0a9e\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;jet_parallax_layout_list&quot;:[]}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-97ed7df\" data-id=\"97ed7df\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e4c8cfb elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"e4c8cfb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>La pen\u00ednsula de Baja California recibe lluvias escasas \u2014alrededor de 180 mil\u00edmetros al a\u00f1o\u2014 y pr\u00e1cticamente no cuenta con r\u00edos permanentes. Por ello, gran parte del <strong>abastecimiento de agua<\/strong> depende de acu\u00edferos profundos.<\/p><p>Sin embargo, el crecimiento urbano y tur\u00edstico ha incrementado la <strong>extracci\u00f3n de agua subterr\u00e1nea<\/strong> en la regi\u00f3n, lo que ha generado d\u00e9ficits en varios acu\u00edferos y riesgos de intrusi\u00f3n salina.<\/p><blockquote><p><span style=\"color: #ff6600;\"><em>\u201cToda la sociedad aqu\u00ed depende del agua subterr\u00e1nea, de los acu\u00edferos\u201d, explica Enrique Troyo Di\u00e9guez, investigador del Centro de Investigaciones Biol\u00f3gicas del Noroeste.<\/em><\/span><\/p><\/blockquote><p>En este contexto, ralentizar el flujo del <strong>rainwater<\/strong> puede marcar la diferencia. Las micropresas construidas en <strong>Rancho La Piedra<\/strong> reducen la velocidad del escurrimiento superficial, lo que permite que una mayor cantidad de agua se infiltre en el suelo y contribuya a la recarga del acu\u00edfero<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-f4f9ca7 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"f4f9ca7\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;jet_parallax_layout_list&quot;:[]}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-9a94ec8\" data-id=\"9a94ec8\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0149e3e elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"0149e3e\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3><strong>Un sistema construido paso a paso<\/strong><\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-882dd6c elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"882dd6c\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;jet_parallax_layout_list&quot;:[]}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-25a9039\" data-id=\"25a9039\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a8c9379 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"a8c9379\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>El proyecto comenz\u00f3 con peque\u00f1os experimentos: barreras de piedra en los cauces y estructuras simples para atrapar sedimentos. Con el tiempo, esas intervenciones se transformaron en una red de captaci\u00f3n de agua que hoy incluye estanques de retenci\u00f3n, m\u00e1s de 20 tanques de almacenamiento y cuatro cisternas.<\/p><p>De acuerdo con estimaciones del rancho, el sistema reduce hasta en 50% el flujo superficial del agua, lo que permite retenerla por m\u00e1s tiempo en el paisaje.<\/p><blockquote><p><span style=\"color: #ff6600;\"><em>\u201cLa gente pregunta: &#8216;\u00bfQu\u00e9 cultivan en su granja?&#8217;. Agua\u201d, dijo con una gran sonrisa Geraldo Higuera, administrador del rancho. \u201cDir\u00eda que el 90% del trabajo que hemos hecho en el rancho es para el agua. Se trata de retenerla, filtrarla y recargar los pozos\u201d.<\/em><\/span><\/p><\/blockquote><p>El agua captada se utiliza para diversas actividades del rancho, desde el riego de huertos hasta el mantenimiento de \u00e1rboles frutales y la operaci\u00f3n cotidiana de la propiedad.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-eff3d55 elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"eff3d55\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;jet_parallax_layout_list&quot;:[]}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-728054b\" data-id=\"728054b\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ec85f9d elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"ec85f9d\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/foromdc.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/null-6-fotor-2026031215913-1024x683.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-12868\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/foromdc.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/null-6-fotor-2026031215913-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/foromdc.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/null-6-fotor-2026031215913-300x200.jpg 300w, https:\/\/foromdc.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/null-6-fotor-2026031215913-768x512.jpg 768w, https:\/\/foromdc.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/null-6-fotor-2026031215913-391x260.jpg 391w, https:\/\/foromdc.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/null-6-fotor-2026031215913-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/foromdc.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/null-6-fotor-2026031215913-18x12.jpg 18w, https:\/\/foromdc.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/null-6-fotor-2026031215913.jpg 1620w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-b34ac0d elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"b34ac0d\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;jet_parallax_layout_list&quot;:[]}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-2030cad\" data-id=\"2030cad\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c0a95fc elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c0a95fc\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<h3><strong>Educaci\u00f3n y restauraci\u00f3n del paisaje<\/strong><\/h3>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-14b4abc elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"14b4abc\" data-element_type=\"section\" data-e-type=\"section\" data-settings=\"{&quot;jet_parallax_layout_list&quot;:[]}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-2906d33\" data-id=\"2906d33\" data-element_type=\"column\" data-e-type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-c79af59 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"c79af59\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Adem\u00e1s de mejorar la <strong>disponibilidad de agu<\/strong>a, el proyecto ha contribuido a regenerar el suelo y la vegetaci\u00f3n en la zona. El rancho tambi\u00e9n funciona como un espacio de aprendizaje para estudiantes, investigadores y productores interesados en estrategias de restauraci\u00f3n de cuencas y <strong>captaci\u00f3n de lluvia<\/strong>.<\/p><p>Aunque su implementaci\u00f3n puede implicar costos, Bours Mu\u00f1oz considera que incluso intervenciones peque\u00f1as pueden generar cambios significativos en regiones \u00e1ridas.<\/p><p>Ante la creciente presi\u00f3n sobre los acu\u00edferos de Baja California Sur, iniciativas como la de <strong>Rancho La Piedra<\/strong> son testimonio de c\u00f3mo la <strong>captaci\u00f3n de lluvia<\/strong> and the <strong>restauraci\u00f3n del paisaje<\/strong> pueden complementar las pol\u00edticas p\u00fablicas para fortalecer la <strong>water security<\/strong> en zonas con escasez de agua.<\/p><p>Source: <a href=\"https:\/\/yaleclimateconnections.org\/2026\/03\/more-than-2000-tiny-dams-are-turning-a-mexican-ranch-green\/\">Yale Climate Connections<\/a><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Un sistema de captaci\u00f3n de lluvia y recarga de acu\u00edferos en Baja California Sur muestra c\u00f3mo peque\u00f1as infraestructuras pueden fortalecer la seguridad h\u00eddrica en regiones \u00e1ridas<\/p>","protected":false},"featured_media":12870,"template":"","categories":[],"tags":[150,411,769,770],"class_list":["post-12867","ecosistemas","type-ecosistemas","status-publish","has-post-thumbnail","hentry","tag-baja-california-sur","tag-crisis-hidrica","tag-rancho-la-piedra","tag-siembra-de-agua"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.9 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>En el estado m\u00e1s seco de M\u00e9xico, un rancho demuestra c\u00f3mo \u201csembrar agua\u201d para enfrentar la crisis h\u00eddrica - Foro Mar de Cort\u00e9s<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Un sistema de captaci\u00f3n de lluvia y recarga de acu\u00edferos en Baja California Sur muestra c\u00f3mo peque\u00f1as infraestructuras pueden fortalecer la seguridad h\u00eddrica en regiones \u00e1ridas\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/foromdc.org\/en\/ecosistemas\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"En el estado m\u00e1s seco de M\u00e9xico, un rancho demuestra c\u00f3mo \u201csembrar agua\u201d para enfrentar la crisis h\u00eddrica - Foro Mar de Cort\u00e9s\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Un sistema de captaci\u00f3n de lluvia y recarga de acu\u00edferos en Baja California Sur muestra c\u00f3mo peque\u00f1as infraestructuras pueden fortalecer la seguridad h\u00eddrica en regiones \u00e1ridas\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/foromdc.org\/en\/ecosistemas\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Foro Mar de Cort\u00e9s\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/Foro-Mar-de-Corts-102782702603939\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-04-01T18:44:11+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/foromdc.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/null-fotor-2026031215728.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"800\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/ecosistemas\\\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/ecosistemas\\\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\\\/\",\"name\":\"En el estado m\u00e1s seco de M\u00e9xico, un rancho demuestra c\u00f3mo \u201csembrar agua\u201d para enfrentar la crisis h\u00eddrica - Foro Mar de Cort\u00e9s\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/ecosistemas\\\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\\\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/ecosistemas\\\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\\\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/null-fotor-2026031215728.jpg\",\"datePublished\":\"2026-03-12T22:25:33+00:00\",\"dateModified\":\"2026-04-01T18:44:11+00:00\",\"description\":\"Un sistema de captaci\u00f3n de lluvia y recarga de acu\u00edferos en Baja California Sur muestra c\u00f3mo peque\u00f1as infraestructuras pueden fortalecer la seguridad h\u00eddrica en regiones \u00e1ridas\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/ecosistemas\\\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/ecosistemas\\\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\\\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/ecosistemas\\\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\\\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/null-fotor-2026031215728.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/03\\\/null-fotor-2026031215728.jpg\",\"width\":1200,\"height\":800,\"caption\":\"En el estado m\u00e1s seco de M\u00e9xico, un rancho demuestra c\u00f3mo \u201csembrar agua\u201d para enfrentar la crisis h\u00eddrica\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/ecosistemas\\\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Ecosistemas y Biodiversidad\",\"item\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/ecosistemas\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"En el estado m\u00e1s seco de M\u00e9xico, un rancho demuestra c\u00f3mo \u201csembrar agua\u201d para enfrentar la crisis h\u00eddrica\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/\",\"name\":\"Foro Mar de Cort\u00e9s\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/#organization\",\"name\":\"Foro Mar de Cort\u00e9s\",\"url\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/06\\\/cropped-Logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2021\\\/06\\\/cropped-Logo.png\",\"width\":386,\"height\":72,\"caption\":\"Foro Mar de Cort\u00e9s\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/foromdc.org\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/Foro-Mar-de-Corts-102782702603939\"]}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"En el estado m\u00e1s seco de M\u00e9xico, un rancho demuestra c\u00f3mo \u201csembrar agua\u201d para enfrentar la crisis h\u00eddrica - Foro Mar de Cort\u00e9s","description":"Un sistema de captaci\u00f3n de lluvia y recarga de acu\u00edferos en Baja California Sur muestra c\u00f3mo peque\u00f1as infraestructuras pueden fortalecer la seguridad h\u00eddrica en regiones \u00e1ridas","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/foromdc.org\/en\/ecosistemas\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"En el estado m\u00e1s seco de M\u00e9xico, un rancho demuestra c\u00f3mo \u201csembrar agua\u201d para enfrentar la crisis h\u00eddrica - Foro Mar de Cort\u00e9s","og_description":"Un sistema de captaci\u00f3n de lluvia y recarga de acu\u00edferos en Baja California Sur muestra c\u00f3mo peque\u00f1as infraestructuras pueden fortalecer la seguridad h\u00eddrica en regiones \u00e1ridas","og_url":"https:\/\/foromdc.org\/en\/ecosistemas\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\/","og_site_name":"Foro Mar de Cort\u00e9s","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/Foro-Mar-de-Corts-102782702603939","article_modified_time":"2026-04-01T18:44:11+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":800,"url":"https:\/\/foromdc.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/null-fotor-2026031215728.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"3 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/foromdc.org\/ecosistemas\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\/","url":"https:\/\/foromdc.org\/ecosistemas\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\/","name":"En el estado m\u00e1s seco de M\u00e9xico, un rancho demuestra c\u00f3mo \u201csembrar agua\u201d para enfrentar la crisis h\u00eddrica - Foro Mar de Cort\u00e9s","isPartOf":{"@id":"https:\/\/foromdc.org\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/foromdc.org\/ecosistemas\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/foromdc.org\/ecosistemas\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/foromdc.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/null-fotor-2026031215728.jpg","datePublished":"2026-03-12T22:25:33+00:00","dateModified":"2026-04-01T18:44:11+00:00","description":"Un sistema de captaci\u00f3n de lluvia y recarga de acu\u00edferos en Baja California Sur muestra c\u00f3mo peque\u00f1as infraestructuras pueden fortalecer la seguridad h\u00eddrica en regiones \u00e1ridas","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/foromdc.org\/ecosistemas\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/foromdc.org\/ecosistemas\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/foromdc.org\/ecosistemas\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\/#primaryimage","url":"https:\/\/foromdc.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/null-fotor-2026031215728.jpg","contentUrl":"https:\/\/foromdc.org\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/null-fotor-2026031215728.jpg","width":1200,"height":800,"caption":"En el estado m\u00e1s seco de M\u00e9xico, un rancho demuestra c\u00f3mo \u201csembrar agua\u201d para enfrentar la crisis h\u00eddrica"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/foromdc.org\/ecosistemas\/en-el-estado-mas-seco-de-mexico-un-rancho-demuestra-como-sembrar-agua-para-enfrentar-la-crisis-hidrica\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/foromdc.org\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Ecosistemas y Biodiversidad","item":"https:\/\/foromdc.org\/ecosistemas\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"En el estado m\u00e1s seco de M\u00e9xico, un rancho demuestra c\u00f3mo \u201csembrar agua\u201d para enfrentar la crisis h\u00eddrica"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/foromdc.org\/#website","url":"https:\/\/foromdc.org\/","name":"Sea of Cortez Forum","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/foromdc.org\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/foromdc.org\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/foromdc.org\/#organization","name":"Sea of Cortez Forum","url":"https:\/\/foromdc.org\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/foromdc.org\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/foromdc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/cropped-Logo.png","contentUrl":"https:\/\/foromdc.org\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/cropped-Logo.png","width":386,"height":72,"caption":"Foro Mar de Cort\u00e9s"},"image":{"@id":"https:\/\/foromdc.org\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/Foro-Mar-de-Corts-102782702603939"]}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/foromdc.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ecosistemas\/12867","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/foromdc.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ecosistemas"}],"about":[{"href":"https:\/\/foromdc.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/ecosistemas"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/foromdc.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ecosistemas\/12867\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12877,"href":"https:\/\/foromdc.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ecosistemas\/12867\/revisions\/12877"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/foromdc.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12870"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/foromdc.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12867"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/foromdc.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12867"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/foromdc.org\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12867"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}